Texas thập niên 1950.Một mảnh đất đang được bán đấu giá. Mười công ty dầu mỏ đang giành giật nó. Mỗi công ty đều ước tính giá trị khu đất. Ước tính thấp nhất là 10 triệu đô la, cao nhất là 100 triệu đô la. Cái giá càng leo cao thì càng có nhiều công ty bỏ cuộc. Cuối cùng, công ty ra giá cao nhất giành chiến thắng.

Sâm banh nổ.

“Lời nguyền cho kẻ chiến thắng” ám chỉ rằng người chiến thắng một cuộc đấu hóa ra lại là người thua cuộc. Các nhà phân tích công nghiệp lưu ý rằng các công ty thắng cuộc trong nhưng buổi đấu giá dầu mỏ đã chi tiền quá đà và vài năm sau sẽ chìm nghỉm. Điều này cũng thật sự dễ hiểu. Nếu như mức giá của cuộc đấu giá từ 10 triệu đô la đến 100 triệu đô la, thì giá trị thực của mảnh đất chỉ nằm ở giữa. Cái giá đưa ra cao nhất trong buổi đấu giá thường quá cao – trừ phi những người đấu giá này có được những thông tin mà người khác không nắm được.

Cuộc đấu giá ở Texas thì không được như thế. Thực tế các nhà quản lý dầu mỏ đã ăn mừng theo kiểu Pyrros.

Hiện tượng này tác động đến chúng ta khá mạnh mẽ trong thời kỳ công nghệ. Từ Ebay cho đên Groupon và ngay cả Google AdWords, giá cả đều do đấu giá định đoạt. Và nếu như cả Walmart lên kế hoạch giới thiệu một loại chất tẩy rửa mới và mời các nhà cung cấp thầu thì đó chắc hẳn là một cái bẫy lời nguyền. Bởi để thẳng được hợp đồng chắc hẳn các nhà cung cấp sẽ phải chịu thua lỗ để lấy được hợp đồng.

Ồ đâu xa, Agency cũng vậy mà!

Nhờ có mạng Internet, giờ đây thậm chí cả những việc hàng ngày chúng ta cũng có thể đem ra đấu giá. Nếu như tôi cần sơn, thay vì tôi gọi một thợ sơn, tôi bèn quảng cáo tìm người làm việc này lên trên mạng. Ba mươi thợ sơn cách nhà tôi 500 cây số cùng tham gia cạnh tranh để giành công việc này. Đề nghị tốt nhất có cái giá thấp đến nỗi mà vì lòng trắc ẩn mà tôi không thể chấp nhận được để người thợ sơn tội nghiệp đó tránh được lời nguyền cho kẻ chiến thắng.

Vậy tại sao chúng ta vẫn cứ mắc vào bẫy “lời nguyền cho kẻ chiến thắng”? Trước hết, giá trị thực của nhiều thứ vốn không rõ ràng. Thêm nữa, các bên càng quan tâm thì khả năng xảy ra một cuộc đấu giá nảy lửa, phấn khích càng tăng cao. Thứ hai, chúng ta muốn vượt qua đối thủ cạnh tranh. Tính hiếu chiến. Khi chúng ta càng tham vọng về một điều gì đó thì tính hiếu chiến của ta ngày càng tăng lên. Và trong một tâm trí căng thẳng như vậy liệu chúng ta còn đủ tỉnh táo?

Vậy bạn sẽ trả bao nhiêu để đổi lấy 100 đô la? Hãy thử hình dung bạn đang ở trong một cuộc đấu giá, à bất ngờ là đối thủ của bạn cũng tham gia. Quy định là: ai ra giá cao nhất sẽ có được tờ 100 đô la, và quan trọng nhất là khi điều đó xảy ra, cả bên tham gia đều phải trả tiền cho cái giá cuối cùng. Bạn sẽ trả cao đến đâu? 40,50 đô hay thậm chí 99 đô la cũng là một cái giá khá hợp lý. Nhưng đối thủ của bạn trả 100 đô la. Nếu đây là cái giá cuối cùng thì anh ta sẽ thắng 100 đô la và hòa vốn. Còn bạn sẽ mất 99 đô la. Do đó bạn tiếp tục đấu ở cái giá 110 đô la, bạn lỗ 10 đô la, nhưng đối thủ của bạn sẽ mất không 109 đô la. Vậy cuộc đấu gía này còn tiếp tục đi đến đâu nữa? Bao giờ mới kết thúc? Hãy thử chơi trò này, bạn sẽ thấy độ rực lửa, hiếu chiến của mình.

Kết luận: Hãy nghe theo lời khuyên thông thái về đấu giá của Warrren Buffett: “Đừng tham dự”. Nếu bạn tình cờ làm việc trong một ngành bắt buộc phải đấu giá, hãy đặt một cái giá tối đa và giảm trừ 20% trên tổng số tiền đó để chống lại “lời nguyền cho kẻ chiến thắng”. Viết ra giấy và không trả thêm một xu nào hơn thế.